Bài Thứ 7 - Thập thiện nghiệp

1. Thân

Những nghiệp dữ về Thân có ba là: sát sinh, trộm cắp, dâm dật. Nếu làm ngược lại thì những nghiệp lành về Thân cũng có ba: không sát sinh, không trộm cắp, không dâm dật.

2. Khẩu

Những nghiệp dữ về Khẩu có bốn là: nói dối, nói thêu dệt, nói lưỡi hai chiều, nói lời hung ác. Làm ngược lại thì thành bốn nghiệp lành về Khẩu: không nói dối, không nói thêu dệt, không nói lưỡi hai chiều, không nói lời hung ác.

3. Ý

Những nghiệp dữ về Ý có ba là: tham lam, giận hờn, si mê. Nếu chuyển hóa ba điều ấy thì thành ba nghiệp lành về Ý: không tham lam, không giận hờn, không si mê.

Cộng tất cả nghiệp của Thân, Khẩu và Ý lại thì có mười nghiệp dữ; chuyển hóa mười nghiệp dữ ấy thì có mười nghiệp lành.

1. Không sát sinh

Không có sự vui mừng nào hơn sự vui mừng khỏi bị giết. Cũng chẳng có ân huệ nào hơn ân huệ không hại mạng. Khi một con chim sắp bị cắt cổ, nhổ lông, hay một con cá sắp bị chặt kỳ, đánh vẩy mà được thả ra, ta có thể tưởng tượng nỗi vui sướng của chúng lớn lao đến mức nào. Chim sẽ tung bay giữa khoảng trời rộng, cá sẽ vùng vẫy giữa dòng nước sâu. Thế mới rõ, thoát nạn giết hại, chúng sinh nào lại không khấp khởi vui mừng.

Cho nên, không sát sinh mà lại còn phóng sinh là nghiệp lành đứng đầu trong Thập Thiện Nghiệp. Không sát sinh, cũng như không ăn thịt chúng sinh, còn giúp ta tránh hai tội lớn:

1. Giết hại các bậc vị lai Phật, vì Phật dạy: “Tất cả chúng sinh đều là chư Phật vị lai”.
2. Giết lầm bà con nhiều đời, ăn lầm bà con nhiều kiếp. Kinh Bồ Tát giới dạy rằng tất cả lục đạo chúng sinh đều từng là họ hàng, cha mẹ của ta trong nhiều đời nhiều kiếp.

Người hằng ngày không sát sinh thì trong đời sống hiện tại sẽ mở rộng lòng từ bi, là một nhân chính để tu hành thành Phật. Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không sát sinh được mười pháp lành sau đây:

1. Tất cả chúng sinh đều kính mến.
2. Lòng từ bi mở rộng đối với tất cả chúng sinh.
3. Trừ sạch thói quen giận hờn.
4. Thân thể thường được khỏe mạnh.
5. Tuổi thọ được lâu dài.
6. Thường được thiên thần hộ trợ.
7. Ngủ ngon giấc và không chiêm bao dữ.
8. Trừ hết các mối oán thù.
9. Khỏi bị đọa vào ba đường ác.
10. Sau khi chết, được sinh lên cõi trời.

2. Không trộm cắp

Không trộm cắp là không lấy những vật gì không thuộc quyền sở hữu của mình, và người ta không cho mình. Quyền tư hữu là một quyền quan trọng. Đã đành mạng sống là quý, nhưng nếu có mạng sống mà không có vật thực, áo quần, nhà cửa và những thứ cần thiết để cung cấp cho thân mạng thì người cũng không thể sống được. Vì thế, mọi người đều phải nỗ lực làm việc để có tài sản đủ bảo đảm cho đời sống hiện tại và tương lai của mình và con cháu.

Nếu vì một lý do bất chính mà người ta bị tước đoạt mất tài sản, thì họ cũng đau khổ, buồn phiền như chính mình bị mất một phần sinh mạng. Tiền của là huyết mạch; cho nên khi bị trộm cắp hết của cải, nhiều người thất vọng, buồn phiền đến sinh đau ốm, có khi đến mức quyên sinh. Vậy ai nỡ lòng nào trộm cắp cho đành?

Theo lẽ công bằng, mình không muốn ai lấy của mình thì mình đừng lấy của ai. Việc gì mình không muốn người làm đau khổ cho mình thì mình cũng đừng làm đau khổ cho người. Xã hội chỉ tồn tại được khi mọi người đều tôn trọng lẽ công bằng.

Hơn nữa, của phi nghĩa thường vào cửa trước ra ngõ sau, tiêu hao mau lẹ như nước xói cát chảy; rốt cuộc tay trắng cũng lại hoàn tay trắng, mà còn để lại sự khinh khi, phỉ nhổ, xấu hổ cho mình và con cháu về sau.

Trái lại, người không trộm cắp thì lòng dạ thảnh thơi, không sợ luật pháp truy tầm, chẳng lo ai thù oán. Một xã hội không có trộm cắp thì nhà nhà khỏi đóng cửa, của đánh rơi không mất, cảnh tượng giành giật không diễn ra, xã hội được thái bình an lạc.

Nếu không gian tham trộm cắp mà lại làm hạnh bố thí thì theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, sẽ được những pháp lành sau đây:

1. Tiền của có dư, không bị nạn giặc giã cướp mất, chánh quyền tịch thu, không bị nạn lụt trôi, lửa cháy và con cái phá tán.
2. Được nhiều người tin cậy.
3. Không bị lừa dối, gạt gẫm.
4. Xa gần đều khen ngợi lòng ngay thẳng của mình.
5. Lòng được an ổn, không lo sợ vì sự tổn hại gì cả.
6. Khi chết rồi được sinh lên cõi trời.

3. Không dâm dật

Dâm dật là cái nhân sinh tử luân hồi. Nó là ma chướng làm ngăn trở bước đường tu giải thoát. Bởi vậy, người xuất gia muốn chứng quả, thành đạo thì phải đoạn trừ dâm dật ở thân cũng như ở tâm. Kinh Lăng Nghiêm dạy: “Lòng dâm không trừ thì không thể ra khỏi trần lao.”

Còn người tại gia, Phật chỉ ngăn tà dâm, nghĩa là vợ chồng có cưới hỏi chính thức mới được ăn ở với nhau, nhưng phải có tiết độ, không lang chạ, không ngoại tình. Trong gia đình, chồng không tà dâm, vợ không lang chạ thì cuộc sống chung được đầm ấm, an vui. Do đó gia đình được hạnh phúc, sự làm ăn tấn phát, sự nghiệp vững bền, bà con đôi bên vui vẻ, dòng họ hai phía thơm lây, xóm giềng vừa lòng, làng nước quý chuộng.

Kinh Thập Thiện Nghiệp đạo nói rằng người không tà dục và giữ được tịnh hạnh sẽ được bốn điều lợi:

1. Sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều được vẹn toàn.
2. Đoạn trừ hết những sự phiền não, quấy nhiễu.
3. Không ai dám xâm phạm vợ chồng con cái.
4. Được tiếng tốt, người đời khen ngợi.

4. Không nói dối

Không nói dối là nghĩ thế nào nói thế ấy, trong lòng và lời nói không trái nhau; việc phải thì nói phải, việc quấy thì nói quấy, việc có thì nói có, chuyện không thì nói không.

Có người cho rằng nói dối để lừa phỉnh chơi thì không hại gì. Thật ra, sự nói dối ấy vẫn có hại, vì nó làm cho ta quen với thói xấu ấy, và làm cho người chung quanh không tin ở lời nói của ta nữa, dù đôi khi ta nói thật. Nói dối vì sợ hãi, khiếp nhược lại càng nên tránh, vì nó làm cho ta quen tính che giấu tội lỗi và không chịu sửa chữa.

Nói dối để thu lợi hay khoe khoang lại càng nặng tội. Nhà buôn nói dối rất dễ ế hàng; nhất là kẻ học đạo nếu nói dối rằng mình đã chứng quả Thánh hay đắc đạo để cho người kính phục, sùng bái mình thì sẽ mắc tội đại vọng ngữ, bị đọa vào ba đường ác. Nói dối chỉ trong trường hợp cứu khổ độ nguy cho người và vật mới không phạm tội.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói dối mà lại nói lời ngay thật thì được những điều lợi ích sau:

1. Miệng thường thơm sạch.
2. Thế gian và nhân thiên đều kính yêu.
3. Lời nói không lầm lộn và vui vẻ.
4. Trí tuệ thù thắng, không ai hơn.
5. Được hưởng lạc thú như ý nguyện và ba nghiệp đều sạch.

5. Không nói thêu dệt

Không nói thêu dệt nghĩa là không trau chuốt lời nói, không thêu hoa dệt gấm, không ngọt ngào đường mật để lung lạc lòng dạ của người, để quyến rũ làm những điều sai quấy. Những kẻ nói lời thêu dệt là những kẻ có lòng dạ bất chính, lợi dụng lòng dễ tin của người để trục lợi.

Những người này thường bị người đời chê cười, khinh rẻ và tránh xa để khỏi bị tổn hại tài sản, danh giá và cả tính mạng nữa. Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói lời thêu dệt sẽ được ba điều lợi ích:

1. Được người trí thức yêu mến.
2. Hay đáp được những câu hỏi khó khăn.
3. Được làm người có uy đức, cao quý trong cõi nhân thiên.

6. Không nói lưỡi hai chiều

Không nói lưỡi hai chiều, hay nói hai lưỡi, nghĩa là không đến bên này nói xấu bên kia, không đến bên kia nói xấu bên này; không đem chuyện người này ra dèm pha mà cũng không khêu chuyện người nọ ra nhạo báng; không làm cho đôi bên sân hận đấu tranh, cũng không đứng trung gian gây ác cảm cho hai đàng thù oán.

Tóm lại, người không nói hai lưỡi là người không có ác tâm, không dùng lời trái ngược để làm cho kẻ thân thành thù, gần thành xa. Người không nói hai lưỡi thì không khi nào có chuyện lôi thôi với bà con, và cũng không có việc phiền muộn với hàng xóm, nên được thân bằng quyến thuộc, kẻ xa người gần kính mến. Nếu còn biết nói những lời êm ái hòa thuận, làm cho bạn bè thêm kính trọng nhau, bà con thêm tin yêu nhau thì đi đến đâu cũng được tiếp đãi tử tế, gặp việc gì khó cũng dàn xếp được dễ dàng.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói hai lưỡi sẽ được những điều lợi ích sau đây:

1. Bà con, dòng họ được luôn luôn sum họp.
2. Tình bằng hữu của thiện tri thức được vững bền bất hoại.
3. Đức tin bất hoại.
4. Pháp hạnh bất hoại.

7. Không nói lời hung ác

Không nói lời hung ác là không nói những lời hung dữ, ác độc, cộc cằn, thô tục làm cho người nghe khó chịu; không mắng nhiếc làm cho người nghe hổ thẹn, tủi đau.

Người không nói lời hung ác chẳng hề bươi móc việc không hay của ai, mà trái lại ưa bày những điều tốt đẹp của kẻ khác. Lời lẽ của họ thốt ra dịu dàng, thanh nhã, hiền hậu, toàn là lời đạo đức, từ bi, lợi lạc cho tất cả chúng sinh; ai nghe cũng hân hoan, kính trọng.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói lời hung ác mà lại nói lời ôn hòa được những công đức như sau:

1. Nói lời nào cũng khôn khéo, đúng lý và lợi ích.
2. Nói điều gì ai cũng nghe theo và tin cậy.
3. Nói ra lời nào cũng không ai chỉ trích mà còn được mến yêu.

8. Không tham muốn

Ở đời có năm món dục lạc mà người ta thường tham muốn nhất là: tiền của, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ. Ngũ dục lạc ấy thật ra vui ít mà khổ nhiều. Tham tiền của thì phải đày đọa thân sống, đôi khi còn dùng những phương tiện bất chính để thâu tóm về mình, và khi mất thì lại vô cùng đau khổ. Tham sắc thì tốn tiền nhiều, lại mất sức khỏe và hao tổn tinh thần; nhiều khi còn tìm những mưu chước tồi tệ để thỏa lòng ước muốn; nếu không được lại đâm ra ghen tương, thù hận, giết chóc.

Tham danh vọng, quyền tước thì phải luồn cúi, lao tâm khổ trí, mất ăn bỏ ngủ, đôi khi lại còn làm trò cười cho người chung quanh. Tham ăn uống cao lương mỹ vị thì sinh nhiều bệnh khó trị, thân thể mệt nhọc, mạng sống không thọ. Tham ngủ nghỉ, ngủ sớm dậy trưa thì trí não hóa đần độn, tối tăm. Ngũ dục lạc chính là những nguyên nhân ràng buộc kiếp người vào vòng sinh tử, luân hồi và sa đọa.

Người không tham muốn những thứ ấy là người biết tu hành Thiểu dục và Tri túc. Thiểu dục là muốn ít; Tri túc là biết đủ. Người Thiểu dục, Tri túc thì có một đời sống giản dị, thanh cao và an toàn. Xã hội nếu chỉ gồm những hạng người ấy thì những thảm trạng kẻ mạnh hiếp người yếu, kẻ giàu đàn áp người nghèo, người nghèo oán hận kẻ giàu sẽ không còn tiếp diễn, và cõi đời cũng được sống trong cảnh thanh bình an lạc.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không tham muốn thì được thành tựu những điều tốt đẹp sau đây:

1. Ba nghiệp: thân, khẩu, ý được tự tại vì các căn đều đầy đủ.
2. Của cải không mất mát hay bị cướp giật.
3. Phúc đức tự tại.
4. Những sự tốt đẹp sẽ đến với mình mặc dù mình không mong ước.

9. Không giận hờn

Không giận hờn là vẫn giữ sự bình tĩnh, điềm đạm, nhu hòa trước những cảnh trái ý nghịch lòng. Giận hờn là một tính xấu rất tai hại; nó như một ngọn lửa dữ đốt cháy cả mình lẫn người chung quanh. Kinh Phật có câu:

Một niệm giận hờn nổi lên thì trăm nghìn cửa nghiệp chướng đều mở.
Lửa tức giận một phen phát ra liền đốt tất cả rừng công đức.

Khổng giáo cũng răn nhắc rằng, nếu biết dằn cơn giận xuống thì tránh được rất nhiều tai họa lâu dài; còn nếu không biết nhịn, không biết răn mình thì việc nhỏ hóa ra to, bao nhiêu điều phiền não đều từ đó mà sinh ra.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người nào không giận tức thì được tám món tâm pháp vui mừng như sau:

1. Không tâm khổ não.
2. Không tâm giận hờn.
3. Không tâm tranh giành.
4. Tâm nhu hòa ngay thẳng.
5. Tâm từ bi như Phật.
6. Thường làm lợi ích, yên ổn cho các chúng sinh.
7. Thân tướng trang nghiêm, chúng sinh đều tôn kính.
8. Có đức nhẫn nhục, được mau sinh lên cõi Phạm Thiên.

10. Không si mê

Không si mê là biết phán đoán rành rẽ, nhận định rõ ràng, đúng đắn; không cố chấp theo sự hiểu biết riêng của mình; không tin những thuyết không hợp chân lý; nhất là không mê tín dị đoan.

Người không si mê tức là người có trí tuệ, giản trạch, tin có nhân quả luân hồi, nên không tạo tội mà cứ làm phước; thường tu hạnh Bát nhã, dứt trừ vô minh để tiến mãi trên con đường giải thoát.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không si mê thì thành tựu được mười pháp công đức sau đây:

1. Được ý vui chân thiện và bạn chân thiện.
2. Tin sâu nhân quả, thà bỏ thân mạng chứ không làm ác.
3. Chỉ quy y Phật, chứ không quy y thiên thần và ngoại đạo.
4. Tâm sinh ngay thẳng, chánh kiến.
5. Sinh lên cõi trời, khỏi bị đọa vào ba đường ác.
6. Phúc huệ không lường, thường tăng lên mãi.
7. Dứt hẳn đường tà, chăm tu đạo chánh.
8. Không lòng chấp ngã, bỏ hết ác nghiệp.
9. Yên ở vào nơi chánh kiến.
10. Khỏi bị nạn dữ.