Bài Thứ 9 - Bất định tâm sở
Nội dung Bản đọc được trích dẫn nguyên văn từ sách. Các nội dung Video, Audio, Slide và ảnh minh họa được tạo bằng AI để hỗ trợ việc học.
Khóa thứ 9: Luận Đại Thừa Trăm Pháp, Duy Thức và Nhơn Minh Luận
TẬP NHẤT
LUẬN ĐẠI THỪA TRĂM PHÁP VÀ BÁT THỨC QUY CỦ TỤNG
BÀI THỨ CHÍN - BẤT ĐỊNH TÂM SỞ (CÓ 4 MÓN)
Tổng quan về Bất định tâm sở
Bốn món Tâm sở này không nhất định thiện hay ác, nên gọi là "Bất định".
- Hối: Ăn năn, chỗ khác gọi là "Ố tác".
- Miên: Ngủ, làm tâm mờ mịt và thân không tự tại.
- Tầm: Tìm cầu, khiến tâm sanh khởi thô động.
- Tư: Chín chắn xét, khiến tâm sanh khởi tế nhị và yên ổn hơn.
Hối: ăn năn
Hối: ăn năn. Chỗ khác gọi là "Ố tác": ghét việc làm đã qua; cũng là dị danh của "Hối". Tánh của Tâm sở này, ăn năn việc làm đã qua. Nghiệp dụng của nó làm chướng ngại Định.
Hối có thể thiện hoặc ác
Ăn năn có khi thiện mà cũng có lúc lại ác.
- Thiện: "Vừa rồi mình sân si đánh đập người thật bậy quá", như thế là thiện.
- Ác: "Vừa rồi sao mình không trộm lấy đồ vật của người", như thế là ác.
Miên: ngủ
Miên: Ngủ. Tánh của Tâm sở này làm cho tâm mờ mịt, thân không tự tại. Nghiệp dụng của nó làm chướng ngại quán tưởng.
Ngủ cũng có khi thiện mà cũng có khi ác: Ngủ phải thời là thiện, còn ngủ trong khi nghe kinh hay niệm Phật là ác.
Tầm: tìm cầu
Tầm: Tìm cầu. Tâm sở này thiện ác không nhất định, chỉ tùy theo trường hợp. Tánh của nó làm cho tâm đối với cảnh danh ngôn của ý thức (ý ngôn cảnh) sanh khởi thô động.
Nghiệp dụng của nó là làm cho thân tâm chẳng yên.
Tư: chín chắn xét
Tư: Chín chắn xét. Tâm sở này cũng có thiện và ác, tùy theo trường hợp. Tánh của nó làm cho tâm đối với cảnh danh ngôn của ý thức, sanh khởi tế nhị.
Nghiệp dụng của nó làm cho thân tâm được yên.
Tổng kết phạm vi tạo nghiệp
Tóm lại, tất cả chúng sanh hằng ngày tạo nghiệp lành hay dữ, chịu quả báo khổ hay vui, không vượt ra ngoài phạm vi của 8 món Tâm Vương và 51 món Tâm sở này.